In die land van KI is jou brein koning en dit is hoe dit hoort.

Laerskool Jan van Riebeeck se KI-beleid word tans geïmplementeer. Die doel van die beleid is om te verseker dat KI-hulpmiddels op ‘n verantwoordelike, etiese en veilige manier gebruik word om onderrig te ondersteun, maar ook om te voorkom dat leerders se kognitiewe funksies, leerprosesse en ontwikkeling bloot na KI gedelegeer word en sodoende ondermyn word.

Met hierdie konteks in gedagte, het ons in ‘n kort video opname vir ‘n paar Jannies, onvoorbereid, gevra waarom hulle skool toe kom, en vir ‘n paar ouers, waarom hulle hul kinders skool toe stuur.

Kom luister wat die Jannies sê, verstaan die potensieel negatiewe impak van KI op leer en vergewis jouself van die skool se KI-beleid.

Konteks

Die snelle tempo waarteen Kunsmatige Intelligensie kletsbotte soos ChatGPT, Gemini, Bard, Claude, Grok, Copilot en soveel ander aan die algemene publiek beskikbaar gestel is, het opvoedkundige instellings wêreldwyd onkant gevang. Die uitdaging wat skole in die gesig staar is om te verseker dat leerders ‘n optimale leerervaring geniet, waar belangrike kognitiewe vaardighede soos lees, skryf, kritiese denke, probleemoplossing, samewerking en kreatiwiteit ontwikkel word, sodat leerders toegerus word om ‘n onseker wêreld met gemak te navigeer. Ter selfde tyd moet leerders blootgestel word aan die verantwoordelike en etiese gebruik van kunsmatige intelligensie, sonder om die ontwikkeling van hul eie kognitiewe vaardighede in te boet of dit na KI te delegeer.

Waarom kom jy skool toe?

Die groot aanloklikheid van KI-kletsbotte vir kinders is dat dit hulle in staat stel om kortpaaie te neem, sodat hulle nie die harde werk hoef in te sit, werk te beplan, inligting te evalueer, met ‘n probleem hoef te stoei, of met kreatiewe idees vorendag hoef te kom nie. Hulle vra bloot ‘n kletsbot soos ChatGPT om dit vir hulle te doen. Dit is egter juis die kognitiewe vaardighede wat kinders behoort te ontwikkel om hul potensiaal te kan bereik en die uitdagings van die toekoms die hoof te kan bied.
Met hierdie konteks in gedagte, het ons vir ‘n paar Jannies, onvoorbereid, gevra waarom hulle skool toe kom, en vir ‘n paar ouers, waarom hulle hul kinders skool toe stuur. Kyk gerus na die Jannies se redes:  

So, waarom gaan kinders skool toe? Die fokus lê nie op kortpaaie neem of punte nie. Uit die mond van die suigeling – kinders kom skool toe om te leer, met hul maats te speel en aan sport deel te neem.

Maar hoe vind leer plaas?

Leer is ‘n komplekse en dinamiese proses wat deur kinders se ervarings, waarneming, oefening en sosiale interaksie oor ‘n tydperk plaasvind. Leer behels die verwerking van nuwe inligting, die bou van begrip en die toepassing van kennis in verskillende kontekste.

Kinders is nog besig om vaardighede en kapasiteit vir kritiese denke, gefokusde aandag, refleksie en toepassing te ontwikkel en die ouerhuis en skool is grotendeels die omgewing waar hierdie vaardighede aangeleer en ontwikkel word.

Die rol van die skool is dus veral om ‘n omgewing te skep waarbinne leer kan plaasvind en om die leerproses binne hierdie omgewing te fasiliteer. In gevalle waar die gebruik van KI die leerproses potensieel kan ondermyn, behoort dit dus nie in die skoolomgewing gebruik te word nie.

Ons KI-beleid

By Laerskool Jan van Riebeeck het ons die uitdaging wat KI in ‘n skoolomgewing gaan bied, vroeg geïdentifiseer en belangrike stappe geneem om die konteks van KI in ‘n skoolomgewing beter te verstaan en die rol daarvan by die skool te definieer. Dit het ons ook die geleentheid gebied om huidige akademiese praktyke te hersien en areas te identifiseer waar KI potensieel ‘n nadeel vir leerders se kognitiewe ontwikkeling en leer inhou. Hierdie proses het die vorm van ‘n aantal gefasiliteerde werkwinkels, met die IKT-komitee en vakhoofde behels. Die uitkoms van die werkwinkels is Laerskool Jan van Riebeeck se Kunsmatige Intelligensie Beleid, wat onlangs deur die Beheerraad goedgekeur is.

In praktyk hou die beleid die volgende gevolge in:

  • Dit is belangrik om te weet dat, in lyn met die skool se leerfilosofie en visie vir interaktiewe leer, leerders tans by die skool NIE toegang tot KI-hulpmiddels soos ChatGPT, Copilot ens. gebied word nie.
  • Die fokus verskuif om take in die klaskamer af te handel, om te voorkom dat belangrike kognitiewe funksies en -prosesse tuis na KI en selfs ouers, gedelegeer word.
  • Rubrieke (matrikse) vir assesserings is aangepas om KI-gegenereerde werk uit te sluit van bepunting.
  • KI-geletterdheidonderrig vir leerders sal deur die Digitale Geletterdheidsklas gedryf word.

Lees gerus deur die volledige KI-beleid (ingesluit aan die einde van die artikel) en vergewis jouself wat die beleid spesifiseer ten opsigte van die gebruik van KI deur leerders.

Bemagtig jouself as Ouer

Dit is belangrik dat ouers hulself ook vergewis van wat KI behels en wat die effek van onverantwoordelike gebruik van KI op die ontwikkeling van die brein, jonk en oud, het. ‘n Onlangse studie 3 4 deur MIT het aangedui dat onverantwoordelike gebruik van ChatGPT deur studente, gelei het tot ‘n afname in begrip en insig in hul werk, ‘n afname in belangstelling in die werk, slegter geheue en verlaagde breinaktiwiteit, selfs nadat die toetsgroep teruggekeer het om die werk op eie stoom te verrig.

KI is reeds deel van ons dag-tot-dag bestaan en tot almal se beskikking. Die uitdaging is om seker te maak die foute wat met sosiale media gemaak is, word nie herhaal nie. Dit is ons as ouers en opvoeders se verantwoordelikheid om te verseker dat ons kinders leer en verstaan wat KI behels en hoe om op ‘n verantwoordelike wyse interaksie daarmee te hê, sonder om ons eie ontwikkel en potensiaal te ondermyn.

‘n Goeie wegspring om jouself met beter kennis toe te rus, is om die effek van onverantwoordelike KI-gebruik op die brein te verstaan. Kyk gerus na die indiepte potgooi-gesprek waar die onderwerp deur twee wêreldgerekende neurowetenskaplikes bespreek word. Vir jou gerief is ‘n tydlyn van die onderwerpe wat bespreek word is hier onder ingesluit. Klik bloot op die tydskakel langs die onderwerp om daarheen te spring.

Aanbieder: Steven Bartlett (The Diary of a CEO)

Gaste:

  • Dr Daniel Amen (Sielkundige en Kindersielkundige)
  • Dr Terry Sejnowski (Pionier in Computational Neuroscience)
Potgooi Onderwerp Tydlyn

02:06 Introduction

04:19 MIT Study: ChatGPT and Reduced Brain Function

07:25 Link Between ChatGPT and Dementia

10:31 Biggest AI Concerns Before Understanding Long-Term Consequences

19:12 What Does a Healthy Relationship with AI Look Like?

22:27 AI and Early Brain Development

25:09 AI Girlfriends

34:55 Why Struggle is Good for Your Brain

37:07 Biggest Concerns with AI

39:38 ChatGPT Best Practices

44:50 Do We Still Need to Spell?

46:36 How Can We Learn Better?

48:20 How to Avoid Procrastination

53:59 Boosting Brain Health Without AI

57:41 Are We Raising Mentally Weak Kids?

58:30 Effects of Religion on the Brain

1:01:26 How to Build a Brain-Healthy Nation

1:03:38 Things that are Bad for Your Brain

1:10:54 Multitasking

1:12:43 What’s Causing the Rise in ADHD?

1:15:49 Negativity in the Brain

1:18:14 The Top Tip for Brain Health

1:20:26 Importance of Sleep for Brain Health

1:21:29 Concluding remarks on AI

1:25:48 Books

1:26:28 Are You Prepared for your Next Health Challenge?

Ls JvR KI-Beleid

Klik asseblief hier onder om deur die KI-beleid te lees:

Addisionele Materiaal

 

  1. Gerlich, M. (2025).: Gerlich, M. AI Tools in Society: Impacts on Cognitive Offloading and the Future of Critical Thinking. Societies 2025, 15, 6. Societies, 15(9), 252. https://doi.org/10.3390/soc15090252
  2. Jackson, Justin. Increased AI use linked to eroding critical thinking skills (2025, January 13) retrieved 1 October 2025 from https://phys.org/news/2025-01-ai-linked-eroding-critical-skills.html
  3. Nataliya Kosmyna, Eugene Hauptmann, Ye Tong Yuan, Jessica Situ, Xian-Hao Liao, Ashly Vivian Beresnitzky, Iris Braunstein, and Pattie Maes. “Your brain on ChatGPT: Accumulation of cognitive debt when using an ai assistant for essay writing task.” arXiv preprint arXiv:2506.08872 (2025). https://arxiv.org/pdf/2506.08872
  4. Open Minds Foundation. 2025. “Is AI Making Us Stupider? This Study Certainly Thinks So.” 21 August 2025. https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-art-of-critical-thinking/202507/is-ai-making-us-stupider-this-study-certainly-thinks-so?msockid=0c578d6cb7ac6d77002e9b14b6326c21

 

DInK-slim © 2025 deur Marié Cruywagen is gelisensieer onder CC BY-NC-SA 4.0 

 Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International