Leesmodel: “Simple View of Reading”
Die “Simple View of Reading” teorie is ontwikkel deur Philip B. Gough en William E. Tunmer om vaardighede te identifiseer wat ‘n rol speel in die vroeë ontwikkeling van leesbegrip. Volgens die oorspronklike teorie is daar twee leesvaardighede nodig om leesbegrip te bevorder, naamlik: dekodering en taalbegrip.
Dekodering verwys na die vermoë om geskrewe woorde akkuraat te herken en uit te spreek en taalbegrip is die vermoë om woorde in sinne te verstaan. Hierdie teorie beweer dat bogenoemde twee vaardighede die grootste bepalende faktore in leesbegrip is.
Die model stel leesbegrip voor deur die volgende formule:
Dekodering x Taalbegrip = Leesbegrip
Bogenoemde formule impliseer dat beide dekodering en taalbegrip noodsaaklik is vir effektiewe leesbegrip. Indien een van die komponente 0 is, sal leesbegrip ook 0 wees. Alhoewel die model goed deur navorsing ondersteun word, moet ons dit as ‘n kognitiewe teorie sien en nie ‘n allesomvattende model nie. Die model word die beste toegepas in moedertaalonderrig.
Ouers speel ‘n belangrike rol in die ontwikkeling van bogenoemde vaardighede om leesbegrip by kinders te bevorder en kan die vaardighede op die volgende praktiese maniere toepas.
- Dekodering
Gebruik flitskaarte met letters en woorde. Vra jou kind om die klank te noem wat by elke letter pas.
- Saamlees
Lees elke dag saam met jou kind ‘n paragraaf uit ‘n leesboek. Die saamlees werk soos volg: As ouer lees jy eers die sin terwyl jou kind met sy vinger elke woord volg. Daarna lees jou kind elke woord in die sin. Nadat julle die paragraaf gelees het, kan jy sekere woorde uitwys en vir jou kind die betekenis van die woord vra. Kyk ook saam na die prente en gesels met jou kind daaroor om leesbegrip te bevorder.
- Woordeskat
Praat met jou kind oor sekere onderwerpe. Terwyl julle daaroor gesels kan jy sekere van die woorde op flitskaarte skryf en iewers in die huis opsit.
Dit is belangrik om jou kind se woordeskat uit te brei deur die aanleer van nuwe woorde. Verduidelik die betekenisse van die woorde aan jou kind en vra vir jou kind hoe hy/sy die woord in ‘n sin kan gebruik. ‘n Goeie woordeskat bevorder beter taalbegrip en leesbegrip.
- Alledaagse leergeleenthede
Maak gebruik van alledaagse aktiwiteite om jou kind aan leesgeleenthede bloot te stel. Bv. Vra vir jou kind om die inkopielys te lees of ‘n resep terwyl jy kos maak.
Die sukses van leesontwikkeling word bepaal deur ouers en opvoeders wat op ‘n kreatiewe manier kinders leer om te lees sonder dat hulle blootgestel voel.
Deur: Marietjie de Kock
